Cytaty Janusza Korczaka:

Logo Przedszkola

Aktualności

Serdecznie zachęcamy do zapoznania się z ofertą m.st. Warszawy skierowaną do dzieci i rodziców, zamieszczoną w informatorze "Junior w Warszawie". Informator jest dostępny w wersji elektronicznej na stronie: www.informatorrodzinny. ... zobacz całość

Przedszkole nr 119 "W Zielonym Ogrodzie"

Przedszkole nr 119

Warszawa

ul. Turmoncka 18

tel./fax (22) 811 35 89

Propozycje literatury dziecięcej

 

 

 

„Propozycje literatury dziecięcej pobudzające aktywność słowną dziecka i kształtujące prawidłową mowę”

 

 

 

 

Dziecko w wieku przedszkolnym jest wrażliwe na wszystkie formy sztuki, a na jego psychikę szczególnie oddziałuje literatura piękna. Książki są źródłem niewyczerpanych wrażeń, przeżyć i wzruszeń, uczą mowy ojczystej, wzbogacają słownik dziecka, rozwijają zainteresowania, pomagają dzieciom w przyswajaniu pewnych treści programowych. Literatura piękna opowiadana i recytowana, proza i poezja, opowiadanie realistyczne, baśń i bajka – wiążą się ściśle z wychowaniem przedszkolnym, jak i z wychowaniem człowieka.
      W przedszkolu trudno wyobrazić sobie dobrą pracę bez literatury dla dzieci. Pisarze i poeci stali się inspiratorami myślenia, przeżywania, uczuć i działania, najlepszymi przyjaciółmi dzieci i ich nauczycieli.

 

Z form wypowiedzi, jakimi przemawia książka, tylko ilustrację dziecko odczytuje bezpośrednio. Tekst literacki poznaje dziecko pośrednio, poprzez opowiadanie, recytacją, czytanie. Nauczyciel nie tylko przekazuje treści literackie, ale dobiera jest spośród innych, dostosowuje do aktualnie przeżywanych doświadczeń, ustala sposób, miejsce i czas wprowadzania tych treści. Ten sposób wzbogacania wiedzy, rozszerzania przeżyć i doświadczeń stał się dla dzieci coraz bardziej powszechny i doceniany.

 

Wiek przedszkolny to ważny okres w życiu dzieci, okres tworzenia się stałych nawyków, kształtowanie się procesów uczuciowych i umysłowych. Właśnie w tym wieku trzeba dostarczyć dziecku wartościową, odpowiednią dla niego książkę. Umiejętne stopniowanie lektury (o dużej wartości artystycznej na każdym poziomie), podsuwanie książek interesujących, w żadnym razie czytanym pod przymusem – to nie tylko jeden z najskuteczniejszych środków wychowawczych, ale i sposób na przyzwyczajanie do książki, mogący stać się potem na całe życie narzędziem poznania, rozkoszy estetycznej, rozrywki, nawet pomocą i podtrzymaniem w trudnych chwilach życia.

 

 Książka wśród najmłodszych przedszkolaków.

Początkowo książka w rękach dziecka jest pewnego rodzaju zabawką, przedmiotem manipulacyjnej zabawy. Stopniowo dziecko zaczyna interesować się obrazkiem, wodzi po nich palcem, mówi „tu dom, a tam drzewo”. Ale to zainteresowanie jest zmienne i krótkotrwałe. Dopiero nauczycielka lub rodzice mogą zainteresować dziecko treścią książki, w sugestywny sposób przekazać treść, odwołując się do uczuć i wyobraźni dziecka. W ten sposób – obok zabawki – umiejętnie dobrana książka (na miarę najmłodszych czytelników) zaczyna zajmować coraz więcej miejsca w życiu małego dziecka. Dzieciom młodszym powinno się opowiadać treść książek, w których główny bohater jest wyraźnie wyeksponowany, odznacza się pogodnym, radosnym usposobieniem, ufnością w stosunku do otoczenia, poprawnym zachowaniem. Dzieci te, ze względu na mały zasób doświadczeń społecznych i konkretności myślenia, nie są jeszcze zdolne do krytycznej oceny cudzego zachowania; cechuje je natomiast duża skłonność do naśladowania. Dlatego nauczycielka powinna przekazywać im przede wszystkim takie utwory, w których występuje pozytywny bohater. Dobierając książki do dzieci 3-, 4-letnich należy unikać tekstów, w których znajduje się wiele opisów. Dzieci te chętnie słuchają utworów, w których dominują dialogi, ponieważ lepiej je rozumieją, niż wydarzenia przedstawione w formie opisowej.

 

 

 

 

Literatura dziecięca w pracy z dziećmi 5-, 6-letnimi

       
Przejście do oddziału 5-, a potem 6-latków to swoisty awans przedszkolaka, początek bardziej dorosłego życia w społeczności  przedszkolnej. Zmieniają się i wzbogacają różne formy działania dzieci. Zmienia się także stosunek dziecka do książki. Zaczyna traktować ją bardziej „po dorosłemu”, zgodnie z jej funkcją. Z uwagą ogląda ilustrację i potrafi już uchwycić jej istotny sens. W kontakcie dziecka z książką rośnie również stopniowo rola tekstu. W przeciwieństwie do młodszych przedszkolaków, dla których ilustracje pełniły pierwszoplanową rolę, a tekst był pewnego rodzaju podpisem, komentarzem obrazka, coraz ważniejsza staje się treść utworu i postacie bohaterów, ich losy, zawiązujące się konflikty, przygoda, jej szczęśliwe zakończenie. Ilustracje mogą już wzbogacać tekst, nie są już nieodłącznym elementem. Zasób pojęciowy dziecka jest już szerszy, doświadczenia bogatsze, swobodna gra wyobraźni coraz ciekawsza, bardziej oderwana od konkretnych zjawisk czy przedmiotów. Inaczej przedstawia się problem doboru literatury dziecięcej dla tej grupy przedszkolaków. Tekst utworu przewidzianego dla dzieci 5- 6- letnich może być dłuższy niż dla młodszych, gdyż potrafią one słuchać opowiadania lub czytania książek przez 20 – 30 minut. Dzieciom starszym można już pokazywać bohaterów negatywnych, pod warunkiem jednak, że ich zachowanie nie będzie stanowiło wzoru do naśladowania przez dzieci, zostanie natomiast tak zinterpretowane i ocenione przez nauczycielkę, że wzbudzi niechęć dzieci i zostanie przez niepotępione. Nauczycielka przekazując dzieciom treści książki powinna stawiać przed nimi problemy do rozwiązania, pobudzać do analizy i wyciągania wniosków, komentowania przedstawionych faktów. Dzieciom starszym można czytać piękne, ale nie zbyt długie opisy przyrody lub przeżyć małych bohaterów. Pozwoli to nie tylko lepiej zrozumieć treść utworu, lecz także przeżywać jego formę artystyczną. Ponadto słuchanie krótkich opisów przyzwyczaja dzieci do późniejszego samodzielnego czytania książek – dokładnego i uważnego, a nie tylko przechodzenia od faktów do faktów. Uwzględniając fakt, że w każdym okresie życia człowieka jego słownik bierny jest bogatszy od słownika czynnego, nie trzeba w czasie przekazywania treści książki 6-latkom unikać każdego trudniejszego słowa lub zwrotu, wręcz przeciwnie – należy dzieci osłuchiwać z nimi, pod warunkiem jednak, że nie będzie ich w utworze zbyt wiele, odnosić się będą do znanych dzieciom zagadnień i nie utrudnią zrozumienia całości tekstu.

 


Poznawcza i wychowawcza funkcja utworu literackiego

 

 

 

 Już przy okazji pierwszych kontaktów dzieci z książką, nauczycielka stara się wydobyć jej wychowawcze walory. W młodszych grupach przedszkola książka nie tylko pomagała wzbogacać zabawy dziecka, ale jednocześnie ułatwiała orientację w otaczającym go świecie ludzi, zjawisk i przedmiotów – w przedszkolu, w ogrodzie, na podwórku.
            Ukazując wzory społecznego współżycia, książka staje się pomocna nauczycielce w kształtowaniu właściwego stosunku dzieci do przedszkolnych kolegów, wspólnych zabawek, przyrody.

 

Utwory przeznaczone do starszych dzieci przedstawiają szerszy krąg zjawisk, większy jest bowiem zasób pojęciowy dziecka 5- 6letniego. Literatura dla dzieci starszych przedstawia także bardziej skomplikowane stosunki między ludźmi, ukazuje przykłady postępowania bohaterów, ich postawy w różnych sytuacjach. Wśród dzieci 5- 6letnich dużą popularnością cieszy się książka L. Krzemienieckiej „Z przygód Krasnala Hałabały”. Sympatyczny krasnal podoba się dzieciom, często staje się bohaterem zabawy, inscenizacji, stopniowo zaczyna uczestniczyć w codziennych sprawach przedszkolnego dnia – pomaga uczyć społecznego współżycia, przestrzegania ustalonych zwyczajów, pomaga w utrwaleniu przyzwyczajeń
i nawyków, zachęca do obserwacji zjawisk przyrodniczych.

 

 Wpływ książki na rozwój mowy i myślenia

 

 

 

 

 

 

Książka odgrywa ogromną rolę w budzeniu aktywności zabawowej, w rozwoju intelektualnym i emocjonalnym dziecka. Dzieci – słuchając opowiadania –przeżywają treść utworu, ale zarazem śledzą przebieg akcji, kolejność następujących po sobie zdarzeń. Przeżycia te często znajdują wyraz w różnorodnej dziecięcej ekspresji – zabawie, inscenizacji, twórczości plastycznej. Czasem dzieci podejmują takie działania same, czasem podsuwa je nauczycielka.
          Przedszkolaki, analizując fragmenty akcji, wspólnie oceniają bohaterów, porównują ich ze sobą; jest również próba pewnej syntezy treści utworu, wyrażonej w zabawie, teatrzyku, samodzielnie stworzonej książeczce. Związane z przeżyciami treści utworu różne formy działania stwarzają dobrą okazję bogacenia zasobu pojęciowego i słownikowego, zachęcania dzieci do samodzielnych i swobodnych wypowiedzi. Dziecko, osłuchując się z tekstem, przyswaja sobie pewne zwroty i określenia, a zarazem tworzy samodzielne opowiadanie.

Sposoby korzystania z książek

Aby uzyskać możliwie najlepsze wyniki rozwijające mowę, można w wieloraki sposób korzystać z książki w codziennej pracy z dziećmi:

 


Ilustracja w książce jest bodźcem, który zwraca uwagę dziecka, zachęca do oglądania, wywołuje zainteresowanie tekstem. Dzięki ilustracji dziecko może korzystać z książki samo, bez pomocy osoby dorosłej. Nauczycielka, doceniając znaczenie ilustracji jako bodźca wyzwalającego ekspresję słowną dzieci, powinna inspirować te wypowiedzi przez stwarzanie sprzyjających sytuacji. Ilustracje w książkach dobrze już znanych ułatwiają dzieciom zapamiętywanie ich treści, są okazją do nawiązywania kontaktów słownych z kolegami.

 


Opowiadanie – książkę przewidzianą do opowiadania dzieciom trzeba dobrze znać, aby ładnie oddać jej nastrój, ułatwić zrozumienie myśli przewodniej, aby stworzyć prawdziwego bohatera, zgodnie z intencją twórcy, oraz pozwolić odczuć dzieciom piękno literackiego języka. Ogromna wartość opowiadań – to ich wpływ na wzbogacanie zabaw dziecięcych, szczególnie tematycznych i konstrukcyjnych. Wzbogacając wyobraźnię dziecka, przekazując im różnorodne treści, ułatwiamy często wybór zabawy, dostarczamy pomysłów twórczych, umożliwiamy włączenie się do zabawy większej liczby dzieci. Wpływ opowiadania na zabawę będzie większy jeśli dostarczymy odpowiednich pomocy: kukiełek, pacynek.

 


Inscenizowanie utworów – sposób odtwarzania treści musi być zróżnicowany w zależności od wieku dzieci. 3-latki naśladują ruchem zachowanie się niektórych postaci (pieska, zajączka) lub niektóre dźwięki. Dzieci 4-letnie mogą już odtwarzać małe fragmenty akcji, króciutkie rozmowy bohaterów. Przedszkolaki 5- i 6-letnie mogą inscenizować treść całych utworów. Inscenizowanie utworów literackich należy systematycznie realizować ze względu na bardzo duże wartości wychowawcze tej formy działalności.

 


Poezja – wiersze w przedszkolu mają szerokie zastosowanie w pracy wychowawczej: czytamy je dzieciom, uczymy na pamięć, inscenizujemy, wykorzystujemy do ćwiczeń wymowy. Czytanie wierszy może odbywać się przy różnych okazjach, zarówno całej grupie, jak też małym zespołom, a nawet jednemu dziecku. Utwory przeznaczone do czytania mogą być dłuższe i nieco trudniejsze od tych, które opanują na pamięć. Chodzi tu bowiem o piękno słowa, artystyczne przeżycie, odczucie uroku poezji. Wiersz przewidziany do nauki musi odpowiadać możliwościom percepcyjnym dziecka, powinien być krótki, aby mogło ono bez wysiłku całe zapamiętać, o treści bliskiej małemu słuchaczowi, w pełni zrozumiały i piękny.

 


Czytanie książki – nauczycielka znając dobrze treść książki może zastosować właściwą technikę czytania, zainteresować dzieci utworem i śledzić ich reakcję na własne słowa, gesty i mimikę. Dzieci 6-letnie bardzo lubią teksty dłuższe, które czyta się fragmentami, przez pewien okres czasu. Czytając książkę odcinkami należy starać się o to, by każdy z nich stanowił zamkniętą całość, na której można by zakończyć opowiadanie. Czytając następny fragment należy przypomnieć, na czym czytanie zostało zakończone. Może to zrobić nauczycielka, ale lepiej zwrócić się z taką propozycją do dzieci, gdyż w ten sposób lepiej zapamiętują treść opowiadania.

 


Kąciki książki – umożliwiają dzieciom kontakt z książką ilekroć mają na to ochotę. Aby „kąciki” te dobrze spełniały swą rolę, muszą być interesujące, zaopatrzone we właściwe pozycje i tak umieszczone w sali, aby dzieci miały do nich swobodny dostęp.

 

Jeśli chodzi o dokładne propozycje utworów to jest ich ogromny wybór, każdy nauczyciel najlepiej zna swoją grupę. To nauczyciel wie, co w danym momencie jest dla dzieci ważne, czym żyją, czym są zainteresowane. Należy tylko odpowiednio dobrać utwory do wieku dzieci.

Propozycje usprawniające mowę dziecka to np. „Bajeczki logopedyczne” lub „Wierszyki - rymowanki, które zostały opracowane z myślą o dzieciach w wieku wczesnoszkolnym z zaburzeniami kinestezji artykulacyjnej przy prawidłowym słuchu fonematycznym. Bajeczki te sprzyjają płynności ekspresyjnej dzięki wzbogacaniu słownictwa, kształtowaniu mowy dialogowej i opowieściowej. Utwory te usprawniają myślenie przez określanie związków przyczynowo-skutkowych i mogą być wykorzystywane przez logopedów, terapeutów i rodziców w pracy z dziećmi dyslektycznymi, z zaburzeniami kinestezji artykulacyjnej lub z dziećmi o opóźnionym rozwoju mowy.

 

 
Zamknij Ta strona używa plików cookies. Dowiedz się o celach i zasadach ich wykorzystywania.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z ustawieniami swojej przeglądarki.